وقتی جسارت و تاکتیک به هم رسیدند

دیدار تیم های استقلال و پرسپولیس اگر چه با تساوی یک - یک به پایان رسید اما برخلاف گذشته جذاب و دیدنی بود.

به گزارش مشرق، دربی تهران این بار در اصفهان برگزار شد؛ مسابقه ای که دو تیم برخلاف بسیاری از بازی های گذشته، با ترس از شکست وارد زمین نشدند. نتیجه اش هم یک بازی پرهیجان و تماشایی بود؛ مسابقه ای که فارغ از نتیجه، از نظر فنی نکات زیادی داشت. در فوتبال ایران، برای ادامه فصل و ایجاد شور و نشاط در لیگ، به چنین مسابقاتی نیاز داریم؛ بازی هایی که دو تیم به جای محافظه کاری، با ایده وارد زمین شوند و برای بردن تلاش کنند.پشت این هیجان اما چند نکته تاکتیکی مهم وجود داشت که نشان می داد هر دو کادر فنی برای این مسابقه برنامه مشخصی داشته اند. یکی از نکات جالب دریافت اولین گل استقلال بعد از ۴ دیدار اولیه بود که البته هنر بازگشت به بازی را هم داشت و بازی رو به تساوی کشاند.پرسپولیس و سلاح همیشگی؛ انفجار علیپور و بیفومایکی از ایده های اصلی پرسپولیس، استفاده از سرعت و توان انفجاری علی علیپور و تیوی بیفوما بود؛ بازیکنانی که قرار بود با حمله به فضای پشت مدافعان استقلال، ساختار دفاعی این تیم را به عقب ببرند. علیپور در همان نیمه اول صاحب موقعیتی شد که می توانست مسیر بازی را تغییر دهد، اما از دست رفتن این فرصت، در ادامه مسابقه به یک فشار ذهنی برای مهاجم پرسپولیس تبدیل شد. از آن لحظه به بعد، به نظر می رسید سایه آن موقعیت از روی بازی علیپور کنار نمی رود؛ فشاری که با دبل شدن او بیشتر هم شد.بیفوما اما فقط یک بازیکن برای حمله به فضای پشت دفاع نبود. یکی از نکات مهم دیدار او، آزادی عملش هنگام بازپس گیری توپ بود. بیفوما در لحظاتی که پرسپولیس توپ را از استقلال پس می گرفت، آزادتر حرکت می کرد و همین موضوع در سازمان دفاعی استقلال اختلال ایجاد می کرد. حمایت هافبک هایی مثل پورعلی و خدابنده لو هم باعث می شد این آزادی عمل بیفوما اثرگذاری بیشتری داشته باشد.نبرد میانه میدان؛ پرسپولیس چگونه بازی عمودی استقلال را گرفت؟یکی از مهم ترین اتفاقات تاکتیکی مسابقه، تلاش پرسپولیس برای از بین بردن بازی عمودی استقلال بود. استقلال برای رسیدن سریع به یک سوم هجومی، علاقه زیادی داشت توپ را از میانه میدان به خطوط جلو منتقل کند اما هافبک های پرسپولیس تلاش کردند ارتباط این خطوط را قطع کنند و اجازه ندهند استقلال با پاس های عمودی، سریع از خط میانی عبور کند.در همین راستا، محبی هم نسبت به بیفوما جمع تر بازی می کرد تا پرسپولیس در جنگ میانه میدان نفر کم نداشته باشد. این موضوع اهمیت زیادی داشت؛ چرا که استقلال با حضور بازیکنانی مثل رزاقی نیا و قلی زاده، در مرکز زمین به دنبال برتری عددی و ایجاد مسیر برای انتقال سریع توپ بود. در واقع، پرسپولیس فقط به دنبال دفاع کردن نبود؛ هدفش این بود که استقلال را از مسیر اصلی حمله اش خارج کند.استقلال؛ همان نقشه همیشگی با یک سلاح متفاوتاستقلال هم با ایده های مشخص خودش وارد زمین شد. یکی از مهم ترین آن ها استفاده از آسانی به عنوان وینگر اینورتر بود؛ بازیکنی که از کناره ها به داخل می زد و با قرار گرفتن در مناطق مرکزی، هم به گردش توپ کمک می کرد و هم می توانست خودش را به منطقه خطر برساند. گل آسانی نیز نشان داد این ایده تا چه اندازه می تواند برای استقلال کارآمد باشد.شاید مهم تر از این، سلاح پنهان استقلال بود؛ سعید سحرخیزان.به نظر می رسید کادر فنی پرسپولیس به خوبی این موضوع را شناسایی کرده بود و برای مهار او برنامه داشت. بسیاری از حرکات استقلال در فاز هجومی از حرکت بدون توپ سحرخیزان در خط حمله شکل می گرفت؛ او با جابه جایی هایش مدافعان را از موقعیت خارج می کرد و برای بازیکنان پشت سر خود فضا می ساخت.به همین دلیل، محدود کردن سحرخیزان فقط به معنای مهار یک مهاجم نبود؛ پرسپولیس در واقع تلاش می کرد یکی از پایه های اصلی طراحی حمله استقلال را از بین ببرد.سمت راست استقلال؛ جایی برای ساختن موقعیتاستقلال همچنان بخش مهمی از حملات خود را از سمت راست دنبال می کرد. روند حرکتی در این جناح، بازی عمودی و اضافه شدن قلی زاده، یکی از راه هایی بود که استقلال برای شکستن خطوط پرسپولیس در نظر داشت. این مدل حمله زمانی خطرناک تر می شد که استقلال می توانست توپ را سریع از عقب به کناره برساند و سپس با اضافه شدن بازیکنان، مدافعان پرسپولیس را مجبور به تصمیم گیری کند. با این حال، پرسپولیس در بسیاری از دقایق توانست این مسیر را محدود کند و اجازه ندهد استقلال به شکل مداوم از همان کانال به موقعیت برسد.پرسپولیس؛ رکب بازی به استقلالپرسپولیس که در ایده اولیه به دنبال سرعت در خط حمله خود بود در زمین خود با عمق دادن به دفاع خود و داشتن یک خط دفاع نزدیک به هافبک ها راه های نفود را به استقلال بسته بود و اتفاقا از ایده استقلالی ها ضد خودشان استفاده می کرد. پرسپولیسی ها برای رسیدن به دروازه حریف در زمان بازپس گیری توپ در عمق و بازی طولی را در دستور کار قرار می دادند و با استفاده از فضای ایحاد شده در بین خطوط استقلال و البته پشت دفاع حریف مترصد ایجاد موقعیت بودند که در دقایقی هم موفق عمل کردند. عمده مشکل پرسپولیس در این فصل نداشتن ریتم در کل دقایق بازی است که در بعضب مواقع کوبنده و در پاره ای موارد کاملاً منفعل عمل می کند.۱۰ دقیقه ای که پرسپولیس بازی را به استقلال هدیه دادیکی از عجیب ترین بخش های مسابقه، دقایق بعد از گل پرسپولیس بود. پرسپولیس ناگهان از تیمی که قصد کنترل بازی را داشت، به تیمی منفعل تبدیل شد. انگار تصمیم گرفته بود بازی را به استقلال واگذار و فقط از دروازه اش دفاع کند. مشکل اینجا بود که دفاع کردن صرفاً با دور کردن توپ، دفاع واقعی نیست. وقتی یک تیم دائماً توپ را زیر فشار دور می کند، بدون اینکه بعد از دفع توپ بتواند دوباره مالکیت را به دست بیاورد، عملاً خودش را وارد یک چرخه فرسایشی می کند: دفاع، دفع توپ، بازگشت دوباره حریف و دفاع مجدد.در آن حدود ۱۰ دقیقه، دقیقاً همین اتفاق برای پرسپولیس رخ داد. استقلال توپ را دوباره به دست می آورد، حمله را از سر می گرفت و پرسپولیس دوباره مجبور به عقب نشینی می شد. برخورد توپ به تیر دروازه هم نشان داد که این رویکرد تا چه اندازه برای پرسپولیس خطرناک بوده است. اگر قرار باشد یک تیم فقط توپ را دور کند، دیر یا زود باید دوباره برای پس گرفتن آن بدود؛ و وقتی توپ دائماً در اختیار حریف است، فشار روی ساختار دفاعی بیشتر و بیشتر می شود.در نهایت، استقلال از همین فشار استفاده کرد و به گل رسید.تغییر مهم استقلال؛ ورود محمد اسلامی و بازی بین خطوطیکی از جذاب ترین تغییرات تاکتیکی مسابقه، واکنش استقلال به فشردگی دفاع پرسپولیس بود. وقتی پرسپولیس خطوط خود را فشرده تر کرد و فضای عمق را بست، استقلال تلاش کرد رابطه خود را با محمد اسلامی، بازیکن بین خطوط، تغییر دهد. اسلامی توانست در مناطقی قرار بگیرد که بین خطوط پرسپولیس فاصله ایجاد می شد و با دریافت توپ، ریتم حمله استقلال را تغییر دهد. نکته مهم اینجاست که تأثیر او فقط در حضورش نبود؛ بلکه کیفیت تصمیم گیری اش در اولین لمس توپ اهمیت داشت. در همان اولین لمس توانست پایه گذار یک حمله خطرناک و در نهایت گل استقلال شود. این دقیقاً همان چیزی است که از یک بازیکن بین خطوط انتظار می رود: دریافت در فضای مناسب، چرخش سریع و تبدیل یک مالکیت ساده به یک موقعیت هجومی.تعویض های پرسپولیس؛ تغییراتی که کمتر اثر گذاشتپرسپولیس هم برای تغییر روند بازی دست به تغییر زد و حضور بازیکنانی مثل ارونوف و عمری را برای افزایش کیفیت فاز هجومی دنبال کرد اما در مقایسه با تغییراتی که استقلال در جریان بازی ایجاد کرد، تعویض های پرسپولیس تأثیر کمتری بر ساختار مسابقه گذاشت. مسئله فقط عملکرد فردی بازیکنان نبود؛ مهم این بود که آیا ورود آنها توانست شکل حمله پرسپولیس را تغییر دهد یا نه. در این بخش، استقلال واکنش تاکتیکی مؤثرتری نسبت به شرایط بازی نشان داد.دقیقه ۷۰؛ جایی که انرژی استقلال تمام شددر نیمه دوم یک اتفاق مهم دیگر رخ داد؛ از حوالی دقیقه ۷۰، استقلال از نظر بدنی افت محسوسی داشت. شدت پرس و دوندگی اولیه کاهش پیدا کرد و فاصله خطوط استقلال بیشتر شد. طبیعی است که برای چنین افتی نمی توان تنها یک دلیل قطعی عنوان کرد، اما برنامه فشرده مسابقات و شرایط سفر استقلال، از جمله مسیر بازگشت از اهواز به تهران و سپس حضور در اصفهان، می تواند یکی از عوامل کاهش زمان ریکاوری این تیم باشد.در طرف مقابل، پرسپولیس از شرایط ریکاوری بهتری برخوردار بود و همین موضوع در دقایق پایانی می توانست روی کیفیت دو تیم اثر بگذارد. در چنین مسابقاتی، وقتی کیفیت تاکتیکی دو تیم به هم نزدیک می شود، در نهایت جزئیاتی مثل آمادگی بدنی، کیفیت تعویض ها و توان حفظ تمرکز در ۲۰ دقیقه پایانی می تواند تعیین کننده باشد.یک دربی که فقط در جدول خلاصه نمی شوداین مسابقه را نمی توان فقط با تعداد گل ها یا نتیجه نهایی قضاوت کرد. چیزی که این دربی را جذاب کرد، جسارت دو تیم در اجرای ایده هایشان بود. پرسپولیس تلاش کرد با سرعت علیپور و بیفوما، فشردگی میانه میدان و کنترل بازی عمودی استقلال، جریان مسابقه را به نفع خودش تغییر دهد. استقلال هم با بازی اینورتری آسانی، حملات از سمت راست، حرکت های بدون توپ سحرخیزان و سپس استفاده از بازیکنی مثل محمد اسلامی بین خطوط، راه های مختلفی برای شکستن ساختار پرسپولیس امتحان کرد.در نهایت، شاید مهم ترین درس این بازی این باشد که در فوتبال مدرن، بعد از به ثمر رسیدن گل، نحوه مدیریت بازی به اندازه خود گل اهمیت دارد. پرسپولیس در مقطعی بعد از گل، بیش از اندازه عقب نشست و استقلال توانست از این انفعال استفاده کند. استقلال هم در ادامه، تحت تأثیر افت بدنی و فشار بازی قرار گرفت.این همان چیزی است که یک دربی را از یک بازی معمولی جدا می کند؛ مجموعه ای از تصمیم های تاکتیکی، واکنش های لحظه ای، مدیریت انرژی و البته اشتباهاتی که گاهی سرنوشت مسابقه را تغییر می دهند.دربی اصفهان نشان داد که فوتبال ایران هنوز برای زنده ماندن هیجان و جذابیتش، به بازی هایی از این جنس نیاز دارد؛ بازی هایی که در آن دو تیم فقط برای نباختن وارد زمین نمی شوند، بلکه برای بردن، ایده دارند.